Czy chleb jest lekkostrawny? Wszystko, co musisz wiedzieć

Chleb może być lekkostrawny, ale decydują o tym rodzaj mąki, świeżość, ilość błonnika i sposób przygotowania. W diecie odciążającej układ trawienny zwykle lepiej sprawdzają się jasne bułki, lekko czerstwy chleb pszenny, sucharki oraz tosty. Sprawdź, dlaczego chleb esseński, razowy i świeże pieczywo nie zawsze będą dobrym wyborem.

Od czego zależy lekkostrawność chleba?

Sam fakt, że produkt jest pieczywem, nie przesądza o jego tolerancji. Znaczenie ma przede wszystkim zawartość błonnika, rodzaj użytej mąki, obecność ziaren oraz proces fermentacji. Jasna mąka pszenna zawiera mniej części okrywy ziarna, dlatego pieczywo z jej udziałem zwykle szybciej opuszcza żołądek.

Inaczej działa chleb pełnoziarnisty lub razowy. Otręby, pestki i grube fragmenty ziarna zwiększają ilość błonnika nierozpuszczalnego, który nie jest trawiony i może nasilać wzdęcia, przelewanie oraz bóle brzucha. U osoby zdrowej taki składnik wspiera pracę jelit, lecz przy podrażnionym przewodzie pokarmowym bywa zbyt obciążający.

Dieta lekkostrawna zakłada około 25 g błonnika na dobę, a nie całkowite wykluczenie tego składnika. Wrażliwość jest indywidualna. Ktoś dobrze toleruje dwie kromki pieczywa mieszanego, a u innej osoby nawet niewielka porcja wywołuje dyskomfort.

W diecie lekkostrawnej liczy się nie tylko typ chleba, lecz także jego świeżość, porcja oraz dodatki na kromce.

Jakie pieczywo wybierać przy diecie lekkostrawnej?

Najczęściej zaleca się biały chleb pszenny, jasne bułki, sucharki, wafle ryżowe i pieczywo tostowe o krótkim składzie. Lepiej wybrać wypiek, który lekko odstał, niż bochenek wyjęty przed chwilą z pieca. Świeże, jeszcze ciepłe pieczywo może fermentować w jelitach i powodować uczucie ciężkości.

Po zabiegu, podczas zaostrzenia dolegliwości jelitowych albo przy nasilonej zgadze ostrożność powinna być większa. Chleb żytni, pumpernikiel, pieczywo na zakwasie oraz wypieki z dodatkiem nasion często odstawia się wtedy na pewien czas. Gdy objawy ustąpią, dietę można rozszerzać stopniowo, obserwując reakcję organizmu.

Porcja i dodatki

Orientacyjna ilość pieczywa w jadłospisie rekonwalescencyjnym wynosi często 2–4 kromki dziennie albo jedną czy dwie jasne bułki. Nie jest to sztywna norma dla każdego. Mniejsze posiłki spożywane co 2–4 godziny zwykle są lepiej tolerowane niż duża kolacja z kilkoma grubymi kromkami.

Na pieczywie sprawdzą się chudy twaróg, gotowane jajko, delikatna wędlina drobiowa, gotowane mięso oraz niewielka ilość masła. Tłusty żółty ser, pasztet, salami, majonez, ostre sosy i intensywnie przyprawione mięsa mogą zwiększać dolegliwości – szczególnie przy refluksie.

Bułka Beta i błonnik rozpuszczalny

Bułka Beta zawiera między innymi 5% ziaren owsa, 5% skondensowanej mąki owsianej oraz 2% płatków owsianych. Dostarcza błonnika rozpuszczalnego, który tworzy w przewodzie pokarmowym żel, może wspierać bakterie jelitowe i pomagać w regulacji cholesterolu.

Nie oznacza to jednak, że każda osoba na diecie lekkostrawnej będzie ją dobrze tolerować. Owies nadal zwiększa ilość włókna pokarmowego, dlatego przy wzdęciach lub biegunce lepiej zacząć od małej porcji.

Czy chleb esseński jest lekkostrawny?

Chleb esseński, nazywany także chlebem Ezechiela, przygotowuje się z kiełkowanych zbóż i roślin strączkowych. W recepturze mogą znaleźć się między innymi pszenica, orkisz, proso, jęczmień, soczewica i bób. Nie dodaje się do niego mleka, masła, cukru ani drożdży, dlatego może pasować do jadłospisu wegańskiego i bezlaktozowego.

Kiełkowanie oraz zakwas zmieniają strukturę części składników. Wypiek dostarcza białka, aminokwasów, magnezu, cynku, wapnia, żelaza, kwasu foliowego i witaminy B6. Jego indeks glikemiczny wynosi zazwyczaj 35–45, zależnie od receptury, co może pomagać w kontroli poziomu glukozy u osób z cukrzycą.

Trzeba jednak rozdzielić dwie kwestie: wartość odżywczą i lekkostrawność. Kiełkowane ziarna oraz strączki zawierają sporo błonnika, a bób i soczewica mogą powodować gazy. Przy zdrowym przewodzie pokarmowym taki chleb bywa dobrze tolerowany, lecz w ścisłej diecie pooperacyjnej lub przy zaostrzeniu objawów nie musi być pierwszym wyborem.

Fermentacja i przygotowanie

W niektórych recepturach ciasto przechodzi 24-godzinną fermentację. Długi kontakt z zakwasem może częściowo rozłożyć składniki mąki i poprawić smak pieczywa. Nadal pozostaje ono jednak produktem bogatym w błonnik, dlatego sama fermentacja nie zmienia go w jasny, lekkostrawny chleb pszenny.

Domowy wypiek przygotowuje się często etapami. Zaczyn z zakwasu, mąki pszennej, orkiszowej, prosa i jęczmienia może wyrastać około 12 godzin. Po dodaniu zmiksowanej soczewicy i bobu ciasto odpoczywa jeszcze mniej więcej godzinę, a następnie piecze się je przez 20 minut w temperaturze 220°C i kolejne 20 minut w 200°C.

Kiedy ograniczyć chleb?

Zmniejszenie ilości pieczywa może być potrzebne przy wzdęciach, biegunce, zaparciach, nudnościach, refluksie i zgadze. Przy tych objawach problemem bywa nie tylko sam bochenek, ale też duża porcja, szybkie jedzenie lub tłuste dodatki. Pomaga prowadzenie krótkich notatek o rodzaju chleba, godzinie posiłku i reakcji organizmu.

Osoby z zespołem jelita drażliwego reagują różnie. Jeden pacjent toleruje jasny tost, inny źle znosi nawet pieczywo pszenne. W pierwszych dniach po operacji albo podczas leczenia choroby przewodu pokarmowego jadłospis powinien ustalać lekarz lub dietetyk, zwłaszcza gdy występuje spadek masy ciała.

Czego lepiej nie wybierać?

W okresie nasilenia objawów ogranicz przede wszystkim:

• chleb razowy, pełnoziarnisty i żytni,
• pieczywo z otrębami, pestkami lub dużą ilością ziaren,
• bardzo świeże i jeszcze ciepłe bochenki,
• croissanty, pączki, faworki oraz tłuste bułki cukiernicze.

Do lekkostrawnego posiłku można podać tost z chudym twarogiem i jajkiem na miękko albo sucharek z delikatną pastą. Warzywa lepiej ugotować, obrać i rozdrobnić, a napój popić niegazowaną wodą lub słabą herbatą. Tak przygotowana kromka obciąża przewód pokarmowy mniej niż świeży chleb razowy z ziarnami i tłustą wędliną.